Zatory płatnicze - kontrole UOKiK i Twoje prawa

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych dała UOKiK narzędzia do karania firm systematycznie zalegających z płatnościami. Od 1 stycznia 2020 r. Prezes UOKiK może wszcząć postępowanie z urzędu lub na wniosek.

Kiedy UOKiK interweniuje?

Próg: suma zaległości wobec kontrahentów przekracza 2 000 000 PLN w 3 kolejnych miesiącach. UOKiK bada stosunek kwot niezapłaconych do kwot nieotrzymanych (tzw. wskaźnik zatorów).

Statystyki 2023–2025

Rok	Decyzje	Kary łącznie	Uwagi
2023	52	ponad 40 mln PLN	rekordowy rok
2024	31 postępowań	-	79 ostrzeżeń
2025 (do IX)	12	3,2 mln PLN	-

Jak zgłosić dłużnika?

Wniosek do UOKiK - pisemny lub elektroniczny (ePUAP). Anonimowy - UOKiK nie ujawnia wnioskodawcy
Dane dłużnika - NIP, KRS, kwota zaległości, okres opóźnienia
Dokumenty - faktury, dowody doręczenia, korespondencja

UOKiK wszczyna postępowanie z urzędu na podstawie zgłoszenia. Dłużnik nie dowie się, kto zgłosił.

Kary

Wysokość kary zależy od sumy zaległości i okresu opóźnienia. Wzór: suma odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od zaległych kwot. W praktyce: od kilku tysięcy do kilku milionów PLN.

Obowiązek sprawozdawczy

Firmy o przychodach > 50 mln EUR muszą składać roczne sprawozdanie o praktykach płatniczych do Ministerstwa Rozwoju (do 31 stycznia za rok poprzedni). Dane są publiczne - możesz sprawdzić, jak Twój kontrahent płaci.

Ulga na złe długi w PIT/CIT

Art. 18f ustawy o CIT i art. 26i ustawy o PIT: jeśli kontrahent nie zapłacił w terminie 90 dni od upływu terminu płatności - możesz pomniejszyć podstawę opodatkowania o kwotę zaległości. Odwrotnie: dłużnik musi podwyższyć podstawę opodatkowania.