Windykacja od kontrahenta zagranicznego

Kontrahent z Niemiec, Francji czy Czech nie płaci faktury? Prawo UE daje skuteczne narzędzia do transgranicznej windykacji - bez konieczności prowadzenia procesu w kraju dłużnika.

1. Europejski nakaz zapłaty (ENZ)

Rozporządzenie (WE) nr 1896/2006. Jednolita procedura obowiązująca we wszystkich państwach UE (z wyjątkiem Danii).

Formularz A - pozew na ujednoliconym formularzu (dostępny w każdym języku UE)
Sąd właściwy - co do zasady sąd państwa siedziby pozwanego (ale klauzule jurysdykcyjne mogą to zmienić)
Opłata - wg przepisów krajowych sądu wydającego nakaz
Termin na sprzeciw - 30 dni od doręczenia
Wykonalność - bez potrzeby uznawania w państwie egzekucji - nakaz jest bezpośrednio wykonalny

2. Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń

Rozporządzenie (WE) nr 861/2007 (znowelizowane rozp. 2015/2421). Dla roszczeń do 5 000 EUR.

Formularz A
Procedura pisemna (bez rozprawy, chyba że sąd uzna za konieczne)
Wyrok bezpośrednio wykonalny w innych państwach UE

3. Rozporządzenie Bruksela I bis

Rozporządzenie (UE) nr 1215/2012. Reguluje jurysdykcję i uznawanie/wykonywanie orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych w UE.

Kluczowe zasady:

Art. 4: pozew w państwie siedziby pozwanego (zasada ogólna)
Art. 7 pkt 1: pozew w miejscu wykonania zobowiązania (np. miejsce dostawy towaru)
Art. 25: klauzula jurysdykcyjna w umowie - strony mogą wybrać sąd

Wyrok wydany w jednym państwie UE jest automatycznie uznawany i wykonalny w innym - bez procedury exequatur (od 2015 r.).

4. Europejski Tytuł Egzekucyjny (ETE)

Rozporządzenie (WE) nr 805/2004. Pozwala na uzyskanie zaświadczenia ETE dla bezspornóch roszczeń - tj. gdy dłużnik nie kwestionował roszczenia (np. nakaz zapłaty bez sprzeciwu, ugoda sądowa).

Zaświadczenie ETE eliminuje potrzebę jakiejkolwiek procedury uznawania w państwie egzekucji. Składam je bezpośrednio do komornika w kraju dłużnika.

5. Europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym

Rozporządzenie (UE) nr 655/2014. Pozwala zablokować rachunek bankowy dłużnika w innym państwie UE - zanim dłużnik dowie się o postępowaniu.

Wniosek do sądu polskiego (jeśli jurysdykcja)
Sąd wydaje nakaz - bank blokuje środki
Dłużnik dowiaduje się po zablokowaniu

6. Która ścieżka jest najlepsza?

Ścieżka	Max kwota	Kiedy
ENZ	Bez limitu	Roszczenie pieniężne, dłużnik w UE
Drobne roszczenia	5 000 EUR	Mniejsze kwoty, szybka procedura
Bruksela I bis	Bez limitu	Sporne roszczenia, pełny proces
ETE	Bez limitu	Roszczenie bezsporne (brak sprzeciwu)

Praktyczne wskazówki

Zawsze weryfikuj klauzulę jurysdykcyjną w umowie - może wyłączać ENZ
Wezwanie do zapłaty wysyłaj również w języku dłużnika (lub angielskim)
Zbieraj dowody doręczenia - kluczowe dla ENZ i ETE
Przy dużych kwotach - rozważ zabezpieczenie na rachunku bankowym przed wszczęciem procesu